De verwachtingen voor 2026: data lake-verrijking, digitale weerbaarheid en de opkomst van agentic AI

In 2026 spelen ontwikkelingen op drie gebieden een hoofdrol in de IT-wereld én in Esri’s strategie: cloud en infrastructuur, data en datagedreven werken, en AI. Dat verwacht Jeroen van Winden, CTO van Esri Nederland. “Wanneer ik met CIO’s spreek, gaan de gesprekken vrijwel altijd over deze drie thema’s. Organisaties willen weten hoe zij hiermee om moeten gaan, en wat Esri in dat licht gaat doen.” 

Het belang van grip op een stabiele IT-omgeving neemt volgend jaar verder toe. Dat is niet alleen een technisch onderwerp, maar vooral een strategische vraag: hoeveel controle wil en kan een organisatie zelf uitoefenen om haar weerbaarheid te borgen?

Daarbij hoort ook een realistische afweging. Meer autonomie betekent meer eigen beheer en dus hogere kosten en meer interne verantwoordelijkheid. “Wie echt in control wil zijn, moet ook weer daadwerkelijk in control komen. Organisaties moeten daarom opnieuw nadenken over hun balans tussen ontzorging en autonomie.”  

“Het gaat uiteindelijk om keuzevrijheid. Onze klanten bepalen zelf waar onze software draait, welke architectuur ze gebruiken en waar hun data leeft. Ze zitten niet vast aan één cloud of database, en zelfs niet aan de cloud überhaupt. Dat agnostische karakter van onze software is al dertig jaar ons uitgangspunt.” 

“Naast technologische flexibiliteit en keuzevrijheid, is betrouwbaarheid een fundamentele waarde voor Nederlandse organisaties. ArcGIS heeft zich in Nederland bewezen als betrouwbaar platform, met inzet binnen bedrijfskritische processen. Deze combinatie van technische zekerheid en lokale betrokkenheid zorgt ervoor dat GIS-professionals en hun organisaties met vertrouwen kunnen bouwen aan oplossingen die passen bij hun eigen uitdagingen en ambities.”  

Door in te spelen op lokale vraagstukken en samen te werken aan relevante toepassingen, ontstaat een platform dat niet alleen technologisch vooruitstrevend is, maar ook daadwerkelijk aansluit bij de praktijk van de Nederlandse gebruiker. 

Naast soevereiniteit ziet Jeroen een opvallende technologische beweging: de opkomst van cloud-native op on-premises infrastructuur. “We zijn jarenlang richting hyperscalers en SaaS gegaan. Nu zie ik voorzichtigheid ontstaan, en bij sommige klanten zelfs een duidelijke beweging terug.” 

Organisaties willen moderne cloudtechnologieën blijven gebruiken, maar niet altijd afhankelijk zijn van een centrale cloudomgeving. Esri zorgt ervoor dat de software ook in deze hybride werkelijkheid probleemloos blijft functioneren. 

Rondom datagedreven werken verschuift de aandacht in 2026 naar data-architecturen waarin geografie een volwaardige rol speelt. De opkomst van data lakes, Databricks en Microsoft Fabric dwingt organisaties om opnieuw te kijken naar hoe specialistische data zoals geodata moet worden ontsloten. 

“Dertig jaar geleden waren we voor het eerst bezig met het opslaan van geografie in relationele databases,” vertelt Jeroen. “Opmerkelijk genoeg staan we nu voor exact dezelfde vraag, maar dan in de context van data lakes. Hoe voeg je geografie toe aan moderne data-architecturen?” 

Esri heeft de afgelopen periode grote stappen gezet om die vraag te beantwoorden. Zo is geodata inmiddels rechtstreeks te gebruiken binnen Spark, Databricks en sinds kort ook binnen Microsoft Fabric, dat met Esri’s geo-uitbreiding geografische data kan opslaan, bevragen en analyseren. Daarmee verplaatst geodata zich van de traditionele GIS-silo naar het hart van de enterprise data-omgeving. 

“Deze verschuiving maakt geodata toegankelijker voor nieuwe doelgroepen. De relevantie van geodata is zodanig toegenomen dat het zich nestelt in het hart van de enterprise-omgeving. De verwachting is dat geografische informatie daardoor nóg prominenter wordt in besluitvorming, analyses en bedrijfsprocessen. De rol van de GIS-professional wordt hiermee alleen nog maar belangrijker.” 

AI blijft een van de belangrijkste drijvende krachten achter innovatie, maar in 2026 verbreedt de aandacht zich. Jeroen onderscheidt drie AI-bewegingen die volgend jaar bepalend worden. 

“De eerste is de doorontwikkeling van GeoAI, waarbij deep learning wordt ingezet om informatie te extraheren uit luchtfoto’s, satellietbeelden en andere ruimtelijke datasets. De techniek bestaat al jaren, maar wordt krachtiger doordat analyses steeds vaker via prompts worden aangestuurd. 

Daarnaast ontwikkelt Esri door het hele platform AI-assistenten die GIS-gebruikers helpen bij het maken van kaarten, code of analyses, die tot de gewenste inzichten leiden. Die assistenten gaan GIS veel toegankelijker maken voor gebruikers met minder technische expertise. Voor de GIS-expert fungeert het als sparringspartner en versneller.” 

“De meest baanbrekende ontwikkeling is echter de opkomst van agentic AI, waarbij agents zelfstandig taken uitvoeren binnen softwareplatformen. Door nieuwe protocollen zoals MCP (Model Context Protocol) werken agents samen en workflows vormen die data en functionaliteit ophalen uit verschillende systemen, zoals GIS, CRM of assetmanagementsystemen, zonder dat de gebruiker precies hoeft te weten waar die data staat of hoe de systemen aan elkaar gekoppeld zijn. Tegelijkertijd blijft het essentieel dat organisaties op een betrouwbare manier met AI werken, waarbij de mens altijd betrokken blijft bij het interpreteren en toepassen van resultaten (‘human in the loop’).” 

Dit introduceert een compleet nieuwe manier van werken: “Waar je nu een AI-assistent een vraag stelt en die binnen één domein een antwoord geeft, zal je straks één vraag kunnen stellen waar meerdere systemen achter de schermen samen aan werken. GIS wordt dan niet alleen een dataplatform, maar een actieve speler in organisatiebrede informatievragen.” 

Deze verschuiving brengt ook nieuwe governancevraagstukken met zich mee. Naast data governance en AI-governance zullen organisaties moeten nadenken over agent-governance: wat mag een agent wel en niet, welke workflows zijn toegestaan en wie beheert de digitale ‘medewerkers’? De eerste organisaties houden zich al actief bezig met dit vraagstuk.  

Door al deze ontwikkelingen groeit de rol van de GIS-professional opnieuw in strategische waarde. In moderne organisaties is geodata niet langer een specialistische niche, maar een integraal onderdeel van de totale informatiehuishouding. Hierdoor schuift de GIS-professional steeds vaker aan bij IT-architectuur, datastrategie en besluitvorming. 

Waar de professional vroeger vooral kaarten maakte, verschuift de rol nu naar het regisseren van betrouwbare ruimtelijke informatie binnen de bredere IT- en datastructuur. Dat betekent samenwerken met data scientists, cloudarchitecten en business stakeholders, en zorgen dat geografische inzichten direct bijdragen aan actie en besluitvorming binnen de organisatie.” 

“Organisaties gaan meer doen met data lakes, met AI en met complexere samenwerkingsverbanden tussen systemen. Juist dan is iemand nodig die begrijpt wat geografie toevoegt en hoe je het verantwoord inzet. Die rol wordt alleen maar belangrijker.”