GeoDSO biedt overheden en organisaties snel overzicht van actuele DSO-regels én eigen GIS-data binnen vertrouwde ArcGIS-omgeving

Actuele DSO-regels direct in de eigen vertrouwde ArcGIS- of GeoWeb-omgeving combineren, visualiseren en analyseren voor snellere, juridisch zekere besluitvorming. Daarin voorziet Esri Nederland nu met haar slimme oplossing GeoDSO. Op 30 september en 1 oktober werd deze innovatieve tool officieel gelanceerd tijdens de drukbezochte Esri Industry Days in de Utrechtse Jaarbeurs. Via verschillende presentaties en demo's konden de deelnemers kennismaken met GeoDSO en via een speciaal daartoe ingericht Datalab deze oplossing zelf ervaren. Met GeoDSO krijgen overheden en organisaties in een handomdraai overzicht en ruimtelijk inzicht en kunnen ze in een oogopslag zien op welke locatie wat mag en kan in combinatie met andere ruimtelijke data. Dit geeft één integraal beeld en is cruciaal voor het maken van afgewogen keuzes bij complexe ruimtelijke vraagstukken.  

Aanleiding voor het ontwikkelen van de tool waren de praktische vragen voor toegankelijkheid van omgevingsinformatie waar onder meer gemeenten, provincies, waterschappen, omgevingsdiensten, nutsbedrijven en vastgoedadvies- en ingenieursbureaus mee kampen sinds 1 januari 2024 de Omgevingswet van kracht werd. Daarmee werd het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) het nieuwe vertrekpunt voor wat juridisch toegestaan is in de fysieke leefomgeving. Ook heeft het DSO alle voorgaande losse systemen, waaronder Activiteitenbesluit Internet Module (AIM), Omgevingsloket online (OLO) en ruimtelijkeplannen.nl, vervangen. "We merkten in de praktijk de grote behoefte aan centraal inzicht in de regels die voor een specifieke locatie gelden, en die kunnen aansluiten op het eigen werkproces. Met GeoDSO spelen we hierop in. Dankzij de integratie van DSO-data met eigen data is de kans op fouten kleiner, omdat er niet geschakeld hoeft te worden tussen de verschillende systemen. Dat vergroot ook de efficiëntie en bespaart tijd. Een ander groot voordeel is dat binnen overheden en organisaties medewerkers zonder technische kennis ermee aan de slag kunnen. De gebruikersvriendelijkheid is hoog", zegt Bas Bijtelaar, Manager Strategic Business Development bij Esri Nederland.

Maar liefst 28 organisaties hebben samen met Esri Nederland aan de basis gestaan van GeoDSO. Zij hebben het afgelopen jaar bijgedragen aan de stapsgewijze ontwikkeling van de tool.  Onder meer Havenbedrijf Rotterdam, Gasunie, de provincies Drenthe, Zuid-Holland en Noord-Brabant, gemeente Katwijk, Waterschap Rijn & IJssel en Haskoning waren van de partij. "Met alle betrokkenen hebben we bekeken welke inzichten nodig zijn en hoe GeoDSO daaraan kan bijdragen. Vier pijlers stonden daarin centraal: data, technologie, organisatie en mensen. Al met al heeft deze samenwerking geleid tot functionaliteit die gebruikers écht nodig hebben én een dieper begrip van hoe GeoDSO in de praktijk kan worden toegepast. Nu is er dus een werkende toepassing beschikbaar die geschikt is binnen de ArcGIS- en GeoWeb-omgeving. Vanzelfsprekend blijven we de tool door ontwikkelen op basis van alle praktijkervaringen en feedback. Daarnaast werken we momenteel samen met Ithax aan een AI-extensie die begin volgend jaar beschikbaar komt. Deze doorontwikkeling benut technologische innovaties om GeoDSO slimmer en gebruiksvriendelijker te maken, zodat complexe juridische informatie eenvoudiger toegankelijk wordt. Hiermee zetten we een belangrijke stap richting AI-gedreven besluitvorming en blijven we inspelen op de behoeften van onze gebruikers", aldus Bart Koffeman, Senior Manager Portfolio bij Esri Nederland.  

Bart vervolgt: "In een tijd waarin 'Nederland wordt verbouwd' is ruimtelijke informatie steeds belangrijker voor besluitvorming, projectontwikkeling en beleid. Ook tijdens de gepresenteerde Miljoenennota van het demissionaire kabinet wordt benadrukt dat voor tal van activiteiten ruimte nodig is. Denk aan woningbouw, natuur, defensie, klimaatadaptatie, de energietransitie, verkeer en vervoer en toekomstbestendige landbouw. Juist in het ruimtelijk beleid ligt een belangrijke sleutel om doorbraken te bereiken. Feitelijk is er in Nederland te weinig ruimte voor al die opgaven. Uitdagingen zijn ruimteclaims, verschillende belangen, trage procedures, een tekort aan vakmensen en weinig digitale regie. Heel complex allemaal. Juist daarom is het zaak dat de bv Nederland zich richt op een datagedreven gebiedsgerichte aanpak, waarbij we samen met die data inzicht ontwikkelen over specifieke gebieden, de verschillende en geldende belangen en de opgaven om tot gedragen keuzes te komen voor passende oplossingen. Het gaat daarbij om kennen, kaderen en kiezen. GeoDSO biedt hiertoe een krachtig instrument dat integraal ruimtelijk inzicht biedt, waarbij juridische informatie uit het DSO gecombineerd wordt met eigen GIS-data van organisaties. Denk bijvoorbeeld aan impactanalyses en scans die laten zien waar er plek is voor ruimtelijke ontwikkeling. In Breda ligt bijvoorbeeld vlakbij het stadscentrum een braakliggend terrein: 't Zoet. Hier gaat een nieuw stadsdeel gebouwd worden. Met GeoDSO kan inzicht worden verkregen in de mogelijkheden van bijvoorbeeld de aanleg van een stuk natuurbos en of het mogelijk is om de grond op een natuurlijke manier te bemesten. Door deze informatie in te tikken in het systeem, wordt op basis van de geldende omgevingsdocumenten een overzicht geboden of dat inderdaad kan en onder welke juridische voorwaarden. Zo kunnen er dus afgewogen besluiten worden genomen."

De GeoDSO-tool is breed toepasbaar en toegankelijk voor een brede doelgroep, variërend van overheden en netbeheerders tot ingenieursbureaus en woningcorporaties. De oplossing is primair ontwikkeld voor professionals die te maken hebben met ruimtelijke vraagstukken, waaronder planologen, beleidsmedewerkers, vergunningverleners en ontwikkelaars. De tool kan al deze groepen helpen met het versnellen van de ruimtelijke opgaven. Een belangrijke rol is daarbij weggelegd voor de T-shaped GIS-professionals binnen organisaties. Dat zijn mensen met zowel diepgaande, specialistische kennis op een vakgebied (de verticale T-lijn) als brede, generieke kennis en competenties op aanverwante gebieden (de horizontale T-lijn). Deze professionals bieden de helpende hand bij het realiseren van ruimtelijk beleid.