Toepassing GeoAI bij mutatiesignalering helpt gemeente Reimerswaal processen slim en effectief te optimaliseren

Ingegeven vanuit de behoefte aan meer efficiëntie en procesoptimalisatie, maar ook vanwege kostenbesparingen kiest de Zeeuwse gemeente Reimerswaal voor toepassing van GeoAI bij mutatiesignalering in de leefomgeving. Daartoe heeft ze vorig jaar zomer de handen ineengeslagen met Esri Nederland. Momenteel bevindt dit 'GeoAI-project' zich in de eerste fase, waarbij veranderingen ten aanzien van gebouwen, parken, water en wegen in het beheergebied slim en effectief zichtbaar worden gemaakt. Komende jaren staan in het teken van doorontwikkeling, waarbij uiteindelijk alle objecten binnen de gemeente in kaart gebracht worden en vervolgens mogelijke wijzigingen via GeoAI duidelijk worden.

"Als gemeente hebben we vanuit de overheideen beheertaak om basisregistraties bij te houden. Het gaat dan om de Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG) en de Basisregistratie Grootschalige Topografie (BGT). Om daarop beter en efficiënter beleid te kunnen maken, willen we weten welke veranderingen in de leefomgeving er plaatsvinden binnen ons beheergebied. Bijvoorbeeld als het gaat om het detecteren van veranderingen in de wegbekleding, en daarbij dan vooral het onderscheid maken tussen tegels, asfalt en klinkers. Maar ook veranderingen in vorm en oppervlakte van of bij gebouwen, zoals het detecteren van bijvoorbeeld een illegaal gebouwd schuurtje. Alles met het doel dat we er actie op kunnen ondernemen", zegt Jesse de Muijnk, beleidsmedewerker GIS bij gemeente Reimerswaal. 

Jesse vervolgt: "Om mutaties te detecteren, hanteerden we voorheen een traditionele methode, waarbij we onder meer een extern bureau inschakelden voor het jaarlijks maken van luchtfoto's. Deze foto's moesten handmatig verwerkt en geanalyseerd worden, en vervolgens ook door ons visueel gecontroleerd worden om te kijken waar er mogelijke veranderingen plaats hebben gevonden ten opzichte van vorige jaren. Ook waren er soms additionele veldwerkmetingen nodig. Je begrijpt, dat is een tamelijk arbeidsintensieve en daarmee ook kostbare methodiek. Bovendien moeten dergelijke data accuraat zijn en de foutmarge derhalve nihil zijn."

“De komst van de AI-act in het afgelopen jaar heeft voor Esri niet zoveel veranderd, het geeft richting en kaders die binnen onze software altijd al belangrijk zijn geweest. De wetgeving rondom AI draait namelijk voor een groot gedeelte om privacy. Daarbij blijft het belangrijk dat inzichtelijk is hoe AI-modellen hebben geleerd, en welke data daarbij is gebruikt. Het uitgangspunt van Esri daarbij is dat de data altijd van de klant is, en dat we zonder expliciete opt-in geen gebruik van die data maken.”

Juist voor het sneller, slimmer, en meer datagedreven identificeren, registreren en kwantificeren van veranderingen in de leefomgeving heeft gemeente Reimerswaal gekeken naar de mogelijkheden en de inzet van GeoAI. "Esri Nederland en in het bijzonder analytics consultant Gabriëla Spakman en accountmanager Marco 't Hoen hebben ons daar uitstekend bij geholpen en geadviseerd over welke methodes we kunnen hanteren. Dankzij de combinatie Remote Sensing en GeoAI-technologie van ArcGIS zijn er geautomatiseerde workflows ingezet die zorgen voor een flinke tijdsbesparing en een verhoogde nauwkeurigheid. Data uit beeldmateriaal wordt zo automatisch omgezet naar een digital twin. Dat is minder arbeidsintensief en daar zijn we absoluut tevreden over. De samenwerking verloopt dan ook prima. We kunnen altijd bij Esri terecht met vragen. Ze zijn goed bereikbaar."

In de praktijk kwamen de workflows erop neer dat aan de hand van True Ortho's mutaties gesignaleerd konden. Gemeente Reimerswaal en Esri hebben hiervoor gebruikgemaakt van True Ortho image data van 2022 (before) en van 2023 (after) van de gemeente. Jesse: "Een uitdaging voor mutatiesignalering was het verschil in kwaliteit en opnamemoment van de gebruikte image data. Belangrijk om verschil goed te signaleren is dat True Ortho's in hetzelfde seizoen worden gemaakt. Ook een uitdaging vormde de ruimtelijke resolutie van de obliekfoto's. Doordat de resolutie zo hoog was, was de verwerkingstijd ook een stuk langer. Om daarop in te spelen hebben we de resolutie omlaag gebracht tot nog steeds een acceptabele kwaliteit, waardoor we toch snel en accuraat op een verfijnde manier detecties konden uitvoeren."

Volgens Jesse is de eerste kennismaking met GeoAI bij mutatiesignalering in de leefomgeving zeker geslaagd. "We hebben kunnen proeven van de mogelijkheden van GeoAI in combinatie met Remote Sensing. Dat is ons goed bevallen. De toepassing GeoAI willen we samen met Esri dan ook verder doorontwikkelen, zodat we alle objecten binnen onze gemeente in beeld krijgen en veranderingen makkelijker kunnen signaleren. Steeds meer data kunnen we zodoende benutten en classificeren voor de basisregisraties BAG, BGT, maar ook voor Beheer Openbare Ruimte (BOR). Ook kijken we naar mogelijkheden om GeoAI in te zetten voor andere toepassingen, zoals zonnepanelen, ondermijning en een groen-/grijsanalyse, waarbij we kijken of er meer groen of grijs (asfalt) is in onze gemeente."