GeoDSO-update februari 2026 beschikbaar

GeoDSO is geüpdatet en in dit nieuwsbericht leest u meer over de nieuwste mogelijkheden. GeoDSO brengt DSO-regels en uw eigen GIS-data samen op de kaart in ArcGIS en GeoWeb, zodat u per locatie direct ziet wat geldt én meteen kunt analyseren wat dat betekent voor snellere en beter onderbouwde besluitvorming. Met GeoDSO 1.1 introduceren we een update die de toegankelijkheid van informatie, gebruiksvriendelijkheid en productiviteit sterk verbetert. Van duidelijker inzicht in ontwerpwijzigingen tot een nieuwe AI-extensie en soepelere kaart- en selectiefunctionaliteit.

Met GeoDSO 1.1 wordt een  door velen gewenste AI-chatfunctie geïntroduceerd waarmee gebruikers rechtstreeks vragen kunnen stellen over het geselecteerde omgevingsdocument in natuurlijke taal: GeoDSO-AI. De AI leest automatisch mee met het document en geeft direct antwoorden in het chatvenster in begrijpelijke taal.

GeoDSO-AI helpt u sneller de juiste informatie te vinden door relevante artikelen en regels aan te wijzen en deze direct in het document te markeren. U ziet daarmee niet alleen waar de informatie vandaan komt, maar u kunt het antwoord ook eenvoudig controleren en onderbouwen en zo volledig grip houden op de interpretatie van het document. De AI helpt u sneller tot de juiste inzichten te komen, zonder documenten door te hoeven pluizen.

De AI chatfunctie GeoDSO-AI is ontwikkeld in samenwerking met ITHAX. Voor het gebruik van GeoDSO‑AI wordt gewerkt met een combinatie van een vaste vergoeding voor het onderhoud van GeoDSO-AI en een creditsysteem. Bij elke vraag worden AI‑credits verbruikt. Zowel de AI‑extensie als de credits kunnen rechtstreeks bij ITHAX worden afgenomen. In het chatvenster is realtime zichtbaar hoeveel credits nog beschikbaar zijn.

Meer informatie over GeoDSO‑AI, inclusief de mogelijkheden voor het aanvragen van een proefperiode en het aanschaffen van AI‑credits, is te vinden op de website van ITHAX.

GeoDSO-AI testen in het Productenlab op Esri Connect

Tijdens Esri Connect kunt u in het Productenlab GeoDSO-AI zelf uitproberen bij GeoDSO-AI: Vraag & Vind. U test hier de gebruiksvriendelijkheid en inhoudelijke kwaliteit van de nieuwe AI extensie en of deze functionaliteit aansluit op uw eigen werkprocessen. Uw ervaringen helpen ons bovendien om GeoDSO-AI verder te verfijnen. Schrijf u hier in voor Esri Connect 2026.

Webinar – GeoDSO-AI: sneller begrijpen wat waar geldt

Wilt u meer informatie over hoe GeoDSO-AI werkt, antwoorden over datagebruik en modelkeuzes en wat dit oplevert in uw workflow? Meld u dan aan voor het webinar GeoDSO-AI: sneller begrijpen wat waar geldt. Aan de hand van demo’s en uitleg van de ontwikkelprincipes krijgt u een helder beeld van de mogelijkheden en toepassingsgebieden van deze nieuwe extensie. Schrijf u hier in voor het webinar.

Een Buitenplanse Omgevingsplanactiviteit (BOPA) is een vergunning van de gemeente onder de Omgevingswet waarmee wordt toegestaan om van het omgevingsplan af te wijken. Bijvoorbeeld bij een bouwproject dat niet precies binnen de bestaande regels past. Met deze update is het mogelijk om rechtstreeks vanuit GeoDSO een BOPA te openen. Waar voorheen een foutmelding verscheen, kunnen gebruikers nu direct doorklikken naar de officiële publicatie van de vergunning op externe websites zoals overheid.nl.

Deze verbetering maakt het eenvoudiger om de volledige en officieel gepubliceerde tekst van een BOPA te raadplegen. U kunt sneller beoordelen welke afwijkingen zijn toegestaan en welke locatiespecifieke informatie van invloed is op werkzaamheden of planning.

Voor organisaties die binnen de Omgevingswet werken, is dit een belangrijke stap vooruit. BOPA’s geven inzicht in welke projecten mogen afwijken van het omgevingsplan en spelen daarmee een belangrijke rol in ruimtelijke besluitvorming. Door deze documenten direct toegankelijk te maken, ondersteunt GeoDSO een sneller en betrouwbaarder inzicht in vergunningen binnen een gebied.

GeoDSO toont vanaf deze update duidelijk welke onderdelen in een ontwerpversie van een omgevingsdocument zijn gewijzigd ten opzichte van de huidige, geldende versie. Deze verschillen worden overzichtelijk gegroepeerd en krijgen een visuele markering: geel voor wijzigingen, groen voor toevoegingen en rood voor verwijderde onderdelen. 

Dit is een belangrijke verbetering voor organisaties, omdat zij bij ontwerpbesluiten vaak moeten beoordelen wat er precies verandert en of er aanleiding is om een zienswijze in te dienen. Deze toevoeging helpt u sneller, nauwkeuriger en met meer vertrouwen te beoordelen wat de impact van een ontwerpbesluit is. Precies op het moment dat het erom gaat.

Vanaf deze update bepaalt u zelf welke webmap (kaartlaag) u wilt gebruiken tijdens uw sessie. Via een nieuwe knop in het linker menu verschijnt een overzicht van alle webmaps waar u toegang toe heeft, rechtstreeks opgehaald uit het ArcGIS portaal. Door een webmap te selecteren, wordt deze direct geladen in GeoDSO. 

Deze toevoeging is belangrijk omdat gebruikers vaak verschillende kaarten nodig hebben voor verschillende werkzaamheden. Zo kunt u altijd de kaart kiezen die het beste past bij de analyse die u op dat moment uitvoert.

U kunt nu eenvoudig een lijst exporteren van alle relevante omgevingsdocumenten binnen uw interessegebied, inclusief IMRO‑plannen die onderdeel zijn van het tijdelijk deel van het omgevingsplan. Via de Exporteren naar Excel-knop wordt precies die informatie gedownload die u op dat moment in het informatiepaneel ziet, inclusief eventuele filters. 

De export bevat onder andere het type document, de leverancier (bijvoorbeeld gemeente of provincie), titel, identificatie, status en relevante data zoals publicatie- en inzagetermijnen. Ook worden links naar regels, toelichting, bijlagen of publicaties meegenomen wanneer die beschikbaar zijn. Deze export sluit aan op de werkpraktijk van veel gebruikers, zoals ruimtelijk planners die voornamelijk in Excel werken. Zij kunnen de geëxporteerde informatie eenvoudig hergebruiken voor analyses, afstemming met collega’s en projectvoorbereiding.

Met deze update worden nu ook figuren uit IMRO plannen zichtbaar weergegeven. Dit gaat om ruimtelijke lijnen die relaties of verbindingen binnen een plan aangeven, zoals hartlijnen, bouwvlakrelaties of leidingtracés (bijvoorbeeld Leiding – Riool). Alle figuren binnen het interessegebied worden met een duidelijke stippellijn op de kaart getoond en zijn bovendien terug te vinden in een aparte sectie ‘Figuren’ in zowel het informatiepaneel als de lagenlijst.

Deze toevoeging geeft gebruikers direct meer inzicht in de ruimtelijke structuur en samenhang van een plan. Door deze figuren zichtbaar te hebben, wordt het eenvoudiger om technische relaties en onderliggende ontwerpkeuzes te begrijpen en mee te nemen in analyses of besluitvorming. Dit helpt u om sneller te zien wat er precies speelt in een gebied en ondersteunt een betere beoordeling van plannen en projecten.

GeoDSO voegt automatisch kaartlagen toe bij het openen van omgevingsdocumenten. Omdat sommige elementen met vlakvulling worden weergegeven, kan onderliggende eigen data (zoals assets) minder goed zichtbaar zijn. Beheerders kunnen nu de standaardtransparantie van deze lagen instellen, zodat eindgebruikers omgevingsdocumenten en eigen datasets direct gecombineerd kunnen bekijken, zonder zelf instellingen te hoeven aanpassen.

Het maken van opeenvolgende selecties binnen een interessegebied werkt nu soepeler. Waar voorheen na elke selectie de actieve laag werd gedeactiveerd, blijft deze nu actief totdat u zelf wisselt van laag, overschakelt naar tekenen of de sessie afsluit. Hierdoor hoeft u een laag niet steeds opnieuw te selecteren, wat het selecteren van interessegebieden sneller maakt.

Het scherm Algemene informatie is opnieuw ingericht voor meer overzicht en gebruiksgemak. Vanaf nu wordt de titel van het plan of document duidelijk bovenaan weergegeven, zodat u direct ziet waar het document over gaat. Ook het attribuut identificatie heeft een logischere plek gekregen en wordt nu onderaan het scherm getoond.

Deze herstructurering zorgt ervoor dat u sneller de kerninformatie herkent en eenvoudiger door detailinformatie kunt navigeren. Dit versterkt de leesbaarheid en draagt bij aan een efficiëntere verwerking van plangegevens binnen GeoDSO.

Met deze update toont GeoDSO bij ontwerpplannen nu automatisch de belangrijkste termijninformatie, zoals Gepubliceerd op, Begin inzagetermijn en Einde inzagetermijn, bij alle gerelateerde ontwerpdocumenten. Ook bij toekomstige plannen worden relevante datumvelden, zoals Gepubliceerd op en In werking vanaf, duidelijk weergegeven.

Met deze update toont GeoDSO bij ontwerpplannen nu automatisch de belangrijkste termijninformatie, zoals Gepubliceerd op, Begin inzagetermijn en Einde inzagetermijn, bij alle gerelateerde ontwerpdocumenten. Ook bij toekomstige plannen worden relevante datumvelden, zoals Gepubliceerd op en In werking vanaf, duidelijk weergegeven.

Op de nieuwe productnieuws‑pagina vindt u in één overzicht al het extern gepubliceerde productnieuws van Esri Nederland, waaronder de GeoDSO‑updates. Handig om te bookmarken én te delen met uw collega’s! Bekijk de pagina hier.

Bekijk hier de GeoDSO-webpagina voor meer informatie en inspiratie.