Hoe overzicht leidt tot meer grip op ruimtelijke keuzes: drie voorbeeldsituaties

Grote uitdagingen als het woningtekort, de energietransitie, vernieuwing van infrastructuur en het behoud van natuur vragen om samenhangende keuzes. Waar kan worden gebouwd zonder de leefomgeving aan te tasten? En hoe combineer je groei met het behoud van natuur? Deze vragen spelen dagelijks bij beleidsmakers, planologen en vergunningverleners die werken met de Omgevingswet.

Het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) biedt inzicht in alle geldende regels en mogelijkheden op een specifieke locatie, maar is in de praktijk lastig te gebruiken. Uit onderzoek van Esri Nederland onder ruim 220 professionals blijkt dat bijna de helft het koppelen van DSO-informatie met de eigen data ziet als de grootste uitdaging sinds de invoering van de Omgevingswet.

In de dagelijkse praktijk wil je regels kunnen afwegen in samenhang met eigen plannen, eigendommen en middelen. Door juridische informatie uit het DSO te combineren met eigen ruimtelijke data krijg je één betrouwbaar beeld van wat mag én wat kan op een locatie. 

Met drie voorbeeldsituaties laten we zien hoe dit kan bijdragen aan het maken van beter onderbouwde ruimtelijke keuzes.

Wanneer gemeenten hun grond optimaal willen benutten voor woningbouw is het belangrijk dat beleidsmakers en vastgoedbeheerders inzicht krijgen in welke onbebouwde gemeentelijke percelen een woonbestemming hebben. In de praktijk is dit niet altijd eenvoudig, omdat informatie over omgevingsplannen en eigendom in meerdere systemen staat, waardoor het maken van een compleet overzicht tijd kost.

Door informatie uit het omgevingsplan te combineren met gegevens over onbebouwde percelen in eigendom van de gemeente, ontstaat één helder overzicht. Deze percelen worden ruimtelijk gekoppeld aan de geldende regels die op die specifieke locaties gelden. Op een kaart is vervolgens zichtbaar op welke gemeentelijke percelen woningen gebouwd mogen worden en onder welke voorwaarden.

Dit helpt je om sneller en beter onderbouwde keuzes te maken. Als vergunningverlener werk je met meer zekerheid terwijl je als vastgoedbeheerder direct ziet waar de kansen voor herontwikkeling liggen. Zo kan de gemeente sturen op ruimtelijke ontwikkeling en het gebruik van eigen grond. 

Klimaatadaptatie en kwaliteit van de leefomgeving staan hoog op de agenda bij veel gemeenten. Tegelijkertijd komt het in de praktijk voor dat een aanzienlijk deel van het bestaande groen niet juridisch beschermd is. Bij bouwplannen mag die locatie dan zonder juridische gevolgen worden bebouwd of verhard. Ontwikkelaars hoeven dit verlies niet te compenseren, ook al ervaart de buurt het wel degelijk als verlies van groen. Zo voldoen plannen op papier, maar leiden ze in de praktijk tot minder groen.

De grote uitdaging zit in het verschil tussen beleid, juridische kaders en de daadwerkelijke situatie. Door juridisch beschermd groen uit het DSO te vergelijken met daadwerkelijke groenvlakken uit bijvoorbeeld de Basisregistratie Grootschalige Topografie (BGT), krijg je in één oogopslag inzicht in deze verschillen. Dit laat zien waar groen kwetsbaar is en waar aanvullende maatregelen nodig zijn.

In plaats van achteraf, kun je hiermee vooraf sturen op behoud en versterking van groen. Dat versterkt niet alleen het ruimtelijk beleid, maar draagt ook bij aan klimaatdoelen en leefbaarheid.

Bij infrastructurele projecten is het aanvragen van de juiste vergunningen vaak een ingewikkeld proces. Inzicht krijgen in locatiegebonden regels vraagt veel tijd en zorgvuldigheid, terwijl projecten onder druk staan om voortgang te houden.

Als omgevingsmanager wil je snel achterhalen welke regels gelden en welke vergunningen nodig zijn om een project uit te voeren. Dit is essentieel om betrokkenen goed te adviseren en de voortgang te bewaken.

Bij de aanleg van een nieuwe weg is het bijvoorbeeld belangrijk om de eigen plannen direct te kunnen combineren met de regels die gelden langs het tracé. Dit helpt je om sneller en met meer zekerheid te bepalen wat kan en wat niet, en voorkomt onnodige vertraging in het vergunningsproces.

Deze voorbeelden laten zien dat ruimtelijke vraagstukken onder de Omgevingswet één ding gemeen hebben: de behoefte aan een integraal beeld en zekerheid over de geldende regels voor specifieke locaties. Of het nu gaat om woningbouw, het behoud van groen of vergunningverlening, als professional wil je snel weten wat waar mogelijk is en hoe dat zich verhoudt tot eigen plannen en data.

GeoDSO is door Esri Nederland ontwikkeld om dit overzicht te bieden, in nauwe samenwerking met gebruikers van het DSO, waaronder Havenbedrijf Rotterdam en Gasunie. Voorheen bood Ruimtelijkeplannen.nl één centraal overzicht van geldende plannen en regels, met de komst van de Omgevingswet is die rol veranderd en vervangen door het DSO. Waar het DSO toegang geeft tot actuele regels en mogelijkheden, maakt GeoDSO deze informatie direct bruikbaar in jouw eigen context, zodat je sneller schakelt, knelpunten voorkomt en gebiedsgerichte keuzes goed kunt onderbouwen.

GeoDSO brengt juridische regels uit het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) samen met je eigen ruimtelijke informatie, zoals plannen, projecten of assets. Zo zie je in één integraal beeld welke regels gelden op een specifieke locatie en wat dat betekent voor jouw keuzes. Dit helpt je om sneller en met meer zekerheid afwegingen te maken met minder uitzoekwerk, minder fouten en meer grip op ruimtelijke besluitvorming. 

GeoDSO is gebruiksviendelijk en te gebruiken zonder GIS-kennis. Je hebt snel toegang tot actuele en relevante informatie op de kaart, zodat je direct verder kunt met je plannen en met vertrouwen beslissingen neemt over beleid, vergunningen en projecten. 

Op onze GeoDSO-pagina vind je meer uitleg en informatie. Bekijk bijvoorbeeld de korte uitlegvideo of het on-demand webinar om meer te weten te komen over de mogelijkheden.

Natuurlijk staan we ook voor je klaar voor vragen of advies. Vul het contactformulier in en we nemen contact met je op om je vragen te beantwoorden, je te adviseren of een demo te laten zien.